Sobota, 23 marca 2019. Imieniny Feliksa, Konrada, Zbysławy

Okrągły Stół zmienił Polskę i nas

2019-02-06 07:33:20 (ost. akt: 2019-02-06 07:43:54)
Zdjęcie jest tylko ilustracją tekstu

Zdjęcie jest tylko ilustracją tekstu

Autor zdjęcia: Adrian Grycuk - Praca własna, CC BY-SA 3.0 pl, /commons.wikimedia.org

Równo 30 lat temu rozpoczęły się obrady Okrągłego Stołu, które zapoczątkowały upadek systemu komunistycznego i przemiany ustrojowe nie tylko w Polsce, ale też we wszystkich krajach byłego bloku sowieckiego.

Obrady Okrągłego Stołu rozpoczęły się 6 lutego 1989 roku w Warszawie w Pałacu Namiestnikowskim (dziś Pałac Prezydencki). W inauguracyjnym posiedzeniu wzięło udział ponad 50 przedstawicieli strony rządowo-koalicyjnej i opozycyjno-solidarnościowej. Obecni byli też obserwatorzy ze strony Kościoła.

Jednak przy stole — wykonanym z płyty pokrytej okleiną dębową, który został zamówiony specjalnie na obrady w zakładach w Henrykowie — nie było przedstawicieli wszystkich środowisk opozycyjnych. Warto też dodać, że przy Okrągłym Stole stole uczestnicy rozmów spotkali się dwa razy — podczas inauguracji i na zakończenie obrad.

Przygotowania do obrad zajęły kilka miesięcy, a rządzący wówczas Polską generał Wojciech Jaruzelski zdecydował się na podjęcie rozmów z opozycją pod wpływem fali strajków i protestów społecznych wiosną i latem 1988 roku. Opozycja uzależniała rozpoczęcie rozmów od zgody komunistów na rozstrzygnięcie przy Okrągłym Stole kwestii ponownej legalizacji Solidarności.

W trakcie obrad powołano trzy zespoły negocjacyjne (tzw. stoliki): do spraw pluralizmu związkowego, gospodarki i polityki społecznej oraz reform politycznych. Były tez tzw. podstoliki, które zajmowały się konkretnymi tematami, na przykład górnictwa, nauki czy środków masowego przekazu.

W obradach wszystkich zespołów, podzespołów i grup roboczych brało udział około 720 osób.

5 kwietnia 1989 roku, po dwóch miesiącach negocjacji, podpisano porozumienie kończące obrady Okrągłego Stołu. Ich efektem było powołanie Senatu i urzędu prezydenta PRL, a także zarządzenie wyborów w czerwcu 1989 roku. Choć tylko częściowo wolnych, bo władze komunistyczne zarezerwowały 65 procent mandatów w Sejmie dla PZPR i jej sojuszników. Jednak był to początek wielkich zmian, jakie zaszły w Polsce, a później w całym bloku sowieckim.

Wybory okazały się wielkim sukcesem obozu solidarnościowego. Kandydaci Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” zdobyli 260 miejsc w Sejmie i Senacie.

Po 4 czerwca runął też mur berliński, a później wojska sowieckie opuściły Polskę. To wtedy zaczął się nasz marsz do Europy, do NATO, do Unii Europejskiej. Dziś to wszystko wydaje się być proste, ale nie jest prosta ocena tego, co stało się 30 lat temu.

Strona solidarnościowa uzyskała wówczas maksimum tego, co było możliwe. W tamtym czasie nie było innego rozwiązania jak kompromis z rządzącymi. Spotkanie przy Okrągłym Stole było konieczne — tak po latach Lech Wałęsa ocenił Okrągły Stół w książce „Droga do prawdy. Autobiografia”.

Jednak dla wielu działaczy tamtego okresu ocena nie jest tak jednoznaczna, szczególnie w świetle późniejszych wydarzeń nad Wisłą.

W 1989 roku na Okrągły Stół patrzyłem z wielkim optymizmem, zresztą chyba nie tylko ja. Widziałem w tym szansę na zmianę systemu, a przynajmniej na jego nadwyrężenie — mówi Zenon Złakowski, który w czerwcu 1989 roku z list KO „Solidarność” zdobył mandat poselski. — Jednak nasza wiedza o Okrągłym Stole była wtedy ograniczona, później dowiedzieliśmy się o Magdalence, o pewnych układach. I to spojrzenie stawało się coraz bardziej krytyczne, szczególnie w momencie, kiedy przestał istnieć główny podmiot układu okrągłostołowego, czyli PZPR. Upadł Związek Radziecki, a pewne środowiska w sposób niewolniczy trzymały się pewnych ustaleń Okrągłego Stołu. Zrobił się z tego układ pewnych ludzi, interesów, a nie układ społeczny. Ten układ pozwolił na uwłaszczenie nomenklatury. O ile na początku Okrągły Stół rozpoczął pewien proces, tak później zamroził przemiany w Polsce. Nie było zdecydowanego rozliczenia z komunizmem, tak jak w sąsiednich krajach — dodaje Zenon Złakowski.

Zdecydowanie krytyczne zdanie ma Bogusław Owoc, który w 1989 roku był członkiem Polskiej Partii Niepodległościowej, która była przeciwna obradom Okrągłego Stołu.

To był jeden z najbardziej tragicznych rozdziałów w dziejach historii Polski. Stworzono państwo, które okazało się patologią — uważa Bogusław Owoc. — A system już ledwo dychał i Okrągły Stół tylko zagwarantował aparatowi partyjnemu wzbogacenie się na wyprzedaży majątku narodowego. Zostaliśmy sprzedani przy Okrągłym Stole, jak sprzedaje się tucznika na jarmarku. Polska utraciła szansę bycia normalnym państwem, a najlepiej wyszli na tym ci, którzy to wyreżyserowali. 

Wojciech Ciesielski, działacz opozycyjny i współzałożyciel Solidarności na Warmii i Mazurach, patrzy na Okrągły Stół przez pryzmat regionu, ludzi, którzy wreszcie przestali się bać.

Patrzyliśmy trochę z oddali na to, co się dzieje w Warszawie, że tam się dogadują, ktoś chce coś uzyskać, jak to się dziś ocenia — mówi Wojciech Ciesielski. — Dla nas Okrągły Stół był okazją, szansą na zorganizowanie się, bo zelżało napięcie, represje. Mogliśmy się pozbierać, odtworzyć związek. Była nas garstka, skupiliśmy się odtwarzaniu struktur związkowych, a później stworzyliśmy Olsztyński Klub Obywatelski. Okrągły stolik władze próbowały też zrobić w regionie, ale wszyscy, jako działacze związkowi, odmówiliśmy udziału w obradach.

Oczywiście wtedy wiele osób uważało, że nie należy siadać do stołu z komunistami, że trzeba walczyć do końca — dodaje Wojciech Ciesielski. — Sądzę jednak, że trzeba było negocjować, choć wtedy nie wiedzieliśmy, jak te rozmowy „na górze” wyglądały. Jednak, mając tę wiedzę dzisiaj, nie można przekreślać Okrągłego Stołu. Był potrzebny.

Andrzej Mielnicki
Polub nas na Facebooku:

Zobacz także

Komentarze (14) pokaż wszystkie komentarze w serwisie

Dodaj komentarz Odśwież

Zacznij od: najciekawszych najstarszych najnowszych

Dodawaj komentarze jako zarejestrowany użytkownik - zaloguj się lub wejdź przez FB

  1. "WSZYSTKICH WON!" #2677244 | 185.165.*.* 7 lut 2019 10:35

    https://youtu.be/Pb0noWdOGF8

    Ocena komentarza: warty uwagi (10) ! - + odpowiedz na ten komentarz

  2. Agregat #2677213 | 31.6.*.* 7 lut 2019 09:52

    Ten cały okrągły stół to "pic na wodę fotomontaż". Wcześniej dogadali się w myśl zasady: "wy nie ruszacie naszych a my waszych" . Wszystko obgadali/opili w Magdalence. Cały komunistyczny chlew zmienił tylko kubraki i do dziś nigdy ich nie rozliczono komunistów...

    Ocena komentarza: warty uwagi (9) ! - + odpowiedz na ten komentarz

  3. Sprzedali Nas #2677154 | 213.73.*.* 7 lut 2019 08:34

    Klika z okrągłego stołu do dzisiaj rządzi krajem. Dopóki nie przyjdzie nowa władza urodzona po 1980 roku w tym kraju nie będzie dobrze. Wszyscy uczestnicy okrągłego stołu to pazerni na władze ubecy, postubecy i solidaruchy! Wszyscy są tacy sami żeby się nachapac i jechać na plecach narodu. To są ludzie którzy w większości przypadków nie pohańbili się zwykła praca. Do polityki powinni iść ludzie którzy maja przynajmniej 10 lat stażu w normalnej pracy a nie lewusy i miglanty! Cała ta solidarność to oszołomy i patentowane lenie albo ubecy jak Wałęsa. Dziękuje za uwagę i pozdrawiam ludzi pracy, etatów i wszystkich tych którzy uczciwie pracują i zarabiają.

    Ocena komentarza: warty uwagi (8) ! - + odpowiedz na ten komentarz

  4. Nick #2677042 | 37.201.*.* 6 lut 2019 22:11

    Tak ,zmienil Polske. z jednego zakichanego systemu w drugi -kapitalistyczny. Spod Rosyjskiej wladzy w unijna. Ciagle pod czyims butem. Wladze "solidarnosci " jak tylko dorwaly sie do wladzy zapomnieli o spoleczenstwie. Sprzedawali fabryki zaklady za bezcen. Bezrobocie w milionach , ludzie bez pracy i pieniedzy. Samobojstwa. Ucieczki za granice. Bieda. Praca za marne pieniadze. Nie nie jestem komunista tylko widzialem jak ludzie w Polsce zyli w 90-tych latach.

    Ocena komentarza: warty uwagi (5) ! - + odpowiedz na ten komentarz

  5. sama?? #2676939 | 88.156.*.* 6 lut 2019 18:39

    o tym co było przed 1989 i po 1989 to jedna wielka prawda jak dziesięć lat sankcji !!!!!!!!!

    ! - + odpowiedz na ten komentarz

Pokaż wszystkie komentarze (14)