Pamięci Selvestra Schlossarzicka, która padł za kaisera pod Giżyckiem

2014-11-01 08:00:00 (ost. akt: 2014-10-31 19:54:23)

"Wrogowie za życia, równi w obliczu śmierci”. Tak w 1916 napisano po niemiecku i rosyjsku na pomniku dwóch lotników, którzy w sierpniu 1914 roku zestrzelili się wzajemnie w czasie walki nad Działdowem. O większość wojennych mogił z tamtych czasów nie można opowiedzieć jednak żadnej historii.

"Wrogowie za życia, równi w obliczu śmierci” - takimi tablicami po rosyjskim i niemiecku opatrzony jest pomnik lotników w Działdowie. W sierpniu 1914 roku Rosjanin i Niemiec zestrzelili się wzajemnie w czasie walki nad Działdowem.

"Wrogowie za życia, równi w obliczu śmierci” - takimi tablicami po rosyjskim i niemiecku opatrzony jest pomnik lotników w Działdowie. W sierpniu 1914 roku Rosjanin i Niemiec zestrzelili się wzajemnie w czasie walki nad Działdowem.

W okresie I wojny światowej na terenie ówczesnych prus Wschodnich starło się około 200 tysięcy żołnierzy armii rosyjskiej i 160 niemieckiej. Co czwarty z nich spoczał w Prusach na zawsze. Po tamtych walkach pozostało prawie 2 tysiące cmentarzy i oznaczonych mogił wojennych. Od 1917 roku zaczęto je porządkować. W sumie w 1945 na terenie Prus było około 1700 cmentarzy wojennych i wojskowych. Były wśród nich cmentarze, gdzie pochowano kilka tysięcy ludzi, ale też i pojedyńcze żołnierskie mogiły.

Po 1945 roku część tych cmentarzy zniszczono, część zniszczył czas. dzsiaj na terenie naszego wojewódzwtwa zachowało się kilkaset cmentarzy i mogił wojennych.

Największy cmentarz z I wojny światowej na terenie województwa warmińsko-mazurskiego znajduje się w Markajmach koło Lidzbarka Warmińskiego. Spoczywa na nim 2761 żołnierzy, w tym 2081 żołnierzy armii rosyjskiej i 506 rumuńskiej oraz żołnierze brytyjscy, francuscy, włoscy i serbscy. Chowano tu żołnierzy zmarłych w obozie jenieckim, który znajdował się w pobliskim Lidzbarku Warmińskim.

Z kolei największy zachowany cmentarz pobitewny znajduje się w Orłowie koło Nidzicy. Pochowano tam 326 żołnierzy armii niemieckiej i 1101 armii rosyjskiej. Wszyscy zginęli 23 sierpnia 1914 roku w czasie bitwy toczonej w okolicach Frąknowa, Łyny i właśnie Orłowa (niem. Orlau), wczasie tzw bitwy o Tannenberg.

Wspomniany w tytule Sylwester Ślusarczyk spoczywa na w kwaterze wojennej na dawnym cmentarzu ewangelickim w Kożuchach koło Giżycka. Kwatera jest uporządkowane, teren uporządkowany a krzyże są w dobrym stanie. Zgodnie z prawem międzynarodowym cmentarze wojenne podlegają ochronie i dabanie o nie leży w obowiązkach państwa, na którego terenie się znajdują.

Takiego prawa nie ma dla "zwykłych" cmentarzy. Dlatego cmentarz ewangelicki w Kożuchach istnieje tylko w jakiś papierach. W rzeczywistości pochłonęły go już chwasty. Zachowało sie juz tylko kilka czytelnych nagrobków, w tym te dwa:

Na dawnym cmentarzu ewangelickim w Kożuchach koło Giżycka zachowało się juz tylko kilka czytelnych nagrobków. Fot. : wrzesień 2014

Przy pisaniu teksty wykorzystałem: Cmentarze Wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim Wiktora Knercera

Igor Hrywna

Jeden z nagrobków na cmentarzu w Marcinowej Woli koło Giżycka
Fot. Igor Hrywna
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Fragment cmentarza w Orłowie koło Nidzicy. Spoczywa na nim 1427 żołnierzy rosyjkich i niemieckich, którzy zginęli 23 sierpnia 1914 roku w bitwie pod Tannebergiem.
Fot. Kamila Oczkowicz
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Wejście na cmentarz w szkotowie koło Nidzicy. Cmentarz uporządkowany, w dobrym stanie. Opiekuje się nim gmina Kozłowo. Pochowano na nim 28 żołnierzy armii niemieckiej oraz 322 żołnierzy armii rosyjskiej.
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Groby żołnierzy rosyjskich pochowanych na cmentarzu przykościelnym w Baniach Mazurskich
Fot. Igor Hrywna
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Cmentarz wojskowy w Orzyszu
Fot. Igor Hrywna
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Krzyż na cmentarzu wojennym w Szczytnie (ulica Piłsudskiego) pochowano 170 żołnierzy niemieckich i 78 rosyjskich. Cmentarz został zniszczony po 1945 roku. Obecnie uporządkowany.
Fot. Igor Hrywna
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Wejście na cmenarz wojenny w Czyprkach koło Miłek
Fot. Igor Hrywna
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Cmentarz wojenny przy ulicy Szarych szeregów w Olsztynie
Fot. Igor Hrywna
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Jeglin koło Pisza. Pochowanych było tam 26 żołnierzy niemieckich i 2 rosyjskich. Szczątki żołnierzy ekshumowano i przeniesiono na cmentarz zbiorowy w Bartoszach koło Ełku.
Fot. Igor Hrywna
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Cmentarz wojenny w Bartoszycach
Fot. Mieczysław Kalsk
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Cmentarz w Paprotkach. Pochowano tam 25 żołnierzy niemieckich i 83 niemieckich.
Fot. Igor Hrywna
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Na cmentarzu wojennym w Grabniku koło Ełku pochowano 210 żołnierzy niemieckich i 112 rosyjskich, którzy zginęli w czasie I wojny światowej.
Fot. Mieczysław Kalski
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Na cmentarzu w Snopkach pochowano około 60 żołnierzy niemieckich i rosyjskicj
Fot. Mieczysław Kalski
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Cmentarz rumuński w Markajamach koło Lidzbarka Warmińskiego. Spoczywają na nim jeńcy wojenni, w tym 500 żołnierzy rumuńskich
Fot. Ewa Lubińska
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Na cmentarzy w Dubeninkach pochowano 167 żołnierzy, w tym 52 niemieckich (21 nieznane z nazwiska) i 115 rosyjskich, poległych w czasie walk w Prusach w okresie I wojnie światowej.
Fot. Anna Dzienisiewicz
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

W miastach cmentarz wojenne sytuowano z reguły przy zwykłych cmentarzach. W Szczytnie zachował się cmentarzyk usytuowany przy ulicy (Poznańska). Pochowano na nim 20 żołnierzy rosyjskich i 4 niemieckich.
Fot. Igor Hrywna
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Grób w kwaterze wojennej na dawnym cmentarzu ewangelickim w Kożuchach Wielkich.
Fot. Igor Hrywna
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Cmentarz w Upałtach
Fot. Igor Hrywna
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Grób kapitana Bernharda Kautza, jaki zginął jesienią 1914 roku w Gołębiewie w powiecie nidzickim.
Fot. Kamila Oczkowicz
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

Cmentarz w Michałkach
Fot. Kamila Oczkowicz
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze

"Wrogowie za życia, równi w obliczu śmierci” - takimi tablicami po rosyjskim i niemiecku opatrzony jest pomnik lotników w Działdowie. W sierpniu 1914 roku Rosjanin i Niemiec zestrzelili się wzajemnie w czasie walki nad Działdowem.
Zobacz zdjęcie w pełnym rozmiarze