Atrakcja na czwartek: Pomnik poległych strzeżony przez Chrystusa

2021-07-15 08:40:24 (ost. akt: 2021-09-10 13:11:51)

Autor zdjęcia: Igor Hrywna

To jeden z najlepiej zachowanych i najbardziej monumentalnych pomników poświęconych poległym w czasie I wojny światowej na Mazurach i Warmii. Strzeże go 3-metrowy Chrystus. W Jedzbarku warto też zobaczyć zbudowany w latach 1974-1982 roku kościół w kształcie rotundy. Jedni się nim zachwycają, inni pomstują, że nie pasuje do warmińskiego krajobrazu. A wy jak uważacie?

Pomniki poległych w czasie I wojny światowej zaczęto stawiać w całych Niemczech w latach 20 ubiegłego stulecia. Powstawały z potrzeby serca choć też i na polityczne zamówienie. Inicjatorami byli zwykle mieszkańcy danej miejscowości, którzy w ten sposób chcieli uczcić pamięć poległych, często członków rodzin, na frontach I wojny światowej. Te upamiętnienia miały oczywiście także wydźwięk polityczny i były wykorzystywane do krzewienia niemieckiego patriotyzmu i nacjonalizmu. Na Mazurach i Warmii miały dodatkowy cel: budować lub wzmacniać więź Warmiaków i Mazurów z prusko-niemiecką ojczyzną.

Po 1945 roku wiele z nich zniszczono, głównie tam gdzie wcześniej mieszkali etniczni Niemcy, zatem głównie na północy obecnego warmińsko-mazurskiego. Najwięcej zachowało się ich na polskiej części Warmii, tam gdzie po wojnie zostało dużo Warmiaków.

Pomniki poległych z reguły stawiano w centrum miejscowości, z reguły koło kościoła. Najczęściej były to tablice nazwiskami mieszkańców danej miejscowości poległych na frontach I wojny światowej, którą zawieszano w kościołach czy mocowano na głazach. Prawdziwe pomniki, takie jak ten w Jedzbarku, należały do rzadkości.

Często głazy dostawały od władzy drugie życie i tabliczkę odpowiadającą nowej rzeczywistości. Tak stało się na przykład w Rynie gdzie czterdzieści lat po zerwaniu niemieckiej tablicy na stojącym w centrum Rynu głazie wmurowano nową z napisem: W hołdzie wyzwolicielom Rynu i bojownikom o utrwalenie władzy ludowej. Społeczeństwo miasta i gminy 1945-1985. Z kolei w Dźwierzutach nowa tablica głosi: 1945-1970. W DWUDZIESTĄ PIĄTĄ ROCZNICĘ POWROTU DO POLSKI. MIESZKAŃCY DŹWIERZUT.

Po 1989 roku wiele z pomników odnowiono czy odrestaurowano. Pojawiły się też nowe tablice, także dwujęzyczne. Niektóre pomniki po latach znowu stały się pomnikami. Tak stało się na przykład z obeliskiem w Krzyżanach koło Rynu. Zwalony czasach PRL przeleżał kilkadziesiąt lat w ziemi. Odnaleziono go przypadkowo i odkopano w czasie robót ziemnych w 2012 roku i postawiony obok przydrożnego krzyża.

Pomnik w Jedzbark na tle innych upamiętnień wyróżnia się swoją wielkością i tym, że jest prawdziwym pomnikiem. Stanowiący jego element figura Chrystusa ma 3 metry wysokości.

Lista poległych z Jedzbarka i Odryt
Paul Barczewski, † 1915
Paul Bartlewski, † 1914
Gerhard Bauchrowitz, † 1918
Franz Buchowski, † 1917
Joseph Buller, † 1918
Eduard Fischer, † 1915
Ernst Korczak, † 1917
August Kowalski, † 1918
Bernhard Kuklinski, † 1916
Richard Lange, † 1914
Franz Michasch, † 1914
August Prahl, † 1916
Johann Pionczewski, † 1916
Joseph Sadrina, † 1915
Jacob Schiwan, † 1915
Vitalis Schnitter, † 1916
Bernhard Szczepanski, † 1916
Eduard Tolksdorf, † 1915
Anton Wagner, † 1915

W styczniu 1945 roku żołnierze radzieccy zamordowali 34 mieszkańców Jedzbarka. Pochowano ich przy krzyżu, obok boiska szkolnego.

Igor Hrywna


Odległości
Olsztyn 24 kilometry
Szczytno 40 kilometrów
Mrągowo 53 kilometry

Komentarze (1) pokaż wszystkie komentarze w serwisie

Komentarze dostępne tylko dla zalogowanych użytkowników. Zaloguj się.

Zacznij od: najciekawszych najstarszych najnowszych

Zaloguj się lub wejdź przez FB

  1. basilo #3070991 15 lip 2021 10:07

    Pomnik piękny. Kościół okropny i wygląda na projekt szwagra księdza przy gorzale.

    Ocena komentarza: warty uwagi (7) odpowiedz na ten komentarz