Oczami przedwojennych mieszkańców

2021-09-15 11:25:00 (ost. akt: 2021-09-15 11:27:07)
Eduard Huhn Eckertsberg

Eduard Huhn Eckertsberg

Autor zdjęcia: materiały organizatora

W minioną sobotę, w samo południe, w lidzbarskim zamku odbyła się prelekcja o cukierniach i restauracjach, które funkcjonowały do 1945 roku w Heilsbergu. Można było nie tylko posłuchać, ale też poznać "smaki dziedzictwa".
Prelekcję połączono z degustacją potraw według historycznych przepisów, wszystko w ramach 29. Europejskich Dni Dziedzictwa, w tym roku pod dumną nazwą ”Smaki Dziedzictwa”.


Projekt sfinansowany został przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Budownictwa i Ojczyzny Republiki Federalnej Niemiec za pośrednictwem Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno -Kulturalnych w Polsce. Koordynatorkami projektu są Edyta Gładkowska i Ewa Huss-Nowosielska.

W pierwszej części spotkania, ze wspomnień Margarete Mosch, geb. Ort, dowiedzieliśmy się o istnieniu zamkowej cukierni Gehrling Schloßkonditorei Gehrling, działającej przy Markt 6., czyli dzisiejszym Placu Wolności, pierzei wschodniej. Margot Kuhn geb.Schultz z przedwojennej ulicy Warszawskiej i Sonja Birkner wspominały Zipprich/ dzisiejszy Złoty Róg.

Natomiast o cukierni Martina Tamma nazywającej się Alt Heilsberg,a znajdującej wówczas przy Markt 15 (dzisiejszy Plac Wolności, pierzeja południowa, sklep AGD), wspomniała Maria Ludwig, córka nauczyciela z Agnes Miegel (dzisiaj ZSO w Lidzbarku Warmińskim).

W Heilsbergu spędziła lata szkolne i pamiętała, że do tej właśnie cukierni na rynku chodziła po torciki. Erwin Eberlein (były mieszkaniec Heilsberga, który jako ranny żołnierz przeżył ucieczkę przez zamarznięty Zalew Wiślany) zarejestrował w Heimatbriefie wspomnienie na wagę złota: „Każde miasto ma swój bulwar - Paryż - Pola Elizejskie, Berlin – Kudamm, a Heilsberg - Langgasse, zwaną także „Renn”. Trzeba przyznać, że to porównanie jest nieco naciągane. Ale czy tak czy nie, my mieszkańcy Heilsberga, byliśmy dumni z naszej głównej ulicy.

Nawet nieznajomi, którzy chcieli poznać „Rothenburg des Ostens”, przemierzali drogę ze stacji kolejowej przez Wysoką Bramę do Langgasse, naszej promenady i szli dalej do rynku, dając się uwieść średniowiecznej atmosferze. Życie pulsowało tu od rana do wieczora.

Na tej właśnie głównej ulicy przedwojennego Heilsberga: „po lewej stronie widać było piękne domy dwuspadowe, zbudowane w „stylu trzech osi”.

Większość pochodziła z XVIII wieku, sporadycznie ze średniowiecznym rdzeniem: "Przed sklepem Weichsela wózek z lodami z cukierni Alt Heilsberg, Markt 15, dzieci ledwo go omijały".

Pisał też, że znajdujące się na tej wspaniałej ulicy: „Restauracje Hasselberg i Schwark oraz cukiernia Kunigk (Langgasse 19, Konditorei und Cafe)" zapraszały na chwilę wytchnienia.

August Kunigk prowadził najstarszą cukiernię w Heilsbergu, był jej właścicielem od 1920-1934.

Miał nowocześnie urządzoną salę restauracyjną i klubową, organizował wieczory muzyczne i kabaretowe, oferował nowoczesny parkiet taneczny, dobre wypieki sękacza. U niego mieściła się również fabryka marcepanu.

U Kunigka był też Gastraum (pokój gościnny), a w nim cukiernia i kawiarnia ze sprzedażą wina Weinhandlung Hoffmann.

Erwin Eberlein widział pożar drogerii Nieß i cukierni Kunigk. Jako druzgocące, zapisało się w jego głowie wspomnienie pierwszych dni lutego 1945 roku, kiedy Langgasse i całe centrum miasta padły ofiarą płomieni.

Podczas spotkania w lidzbarskim zamku członkowie Mniejszości Niemieckiej "Warmia" odczytali wspomnienia pięciu nieżyjących już byłych mieszkańców Heilsberga. Było nam dane poznać miasto Heilsberg „ich oczami” i ich „sercem” .
Dziękuję!
Beata Błażejewicz-Holzhey

Restauracje Heilsberga do 1945

1. Bader Josef Erholungshalle Kirchstraße 9 , Tel.352, Hala Rekreacji , ul. Kościelna 9
2. Barduhn Anton Volksgarten Volksgartenstraße 14 , Tel. 407, Ogród Ludowy, ul. Kresowa 14 , nazywany potocznie „Erzpriesterkrug” kapłańskim dzbanem
3. Behrendt, Bernhard Markt 3 ,Tel.279, Rynek 3
4. Drews, Frank Adolf Hitler Strasse 18, Tel. 247, ul. Bartoszycka 18
5. Erdmann Nachf, Inh. Maria Schulz, Mackensen-Str. 2, Tel. 221, Konstytucji 3 Maja 2
6. Eschment ? , Paul, Neuhof 51, Wiejska 51
7. Freundt, Bernhard, Hohetorstraße 23, Tel. 258, Wysoka Brama 23
8. Gerigk, August, Kirchentorstraße 1, Brama Kościelna 1
9. Grunert, Karl, Markt 21, Tel. 232, Rynek 21
10. Grunwald, Bruno, Kirchentorstraße 5, Tel. 291, Brama Kościelna 5
11. Hasselberg, August, Langgasse 15, Tel.261, Powstańców Warszawy 15
12. Hasselberg, Eugen, Burgstraße 2, Tel. 273, Zamkowa 2
13. Hausmann, Alonsius, Markr 1/2., Tel.204, Rynek 1/2
14. Hoppe, Walter, Adolf Hitler-Str. 31, Tel. 426, Bartoszycka 31
15. Klingenberg, Otto, Markt 16, Tel. 244, Rynek 16
16. Kongehl, Adolf, Rathausstraße 1, , Ratuszowa 1
17. Neuwald, Gebr. Inh.Leo Neuwald, Mackensen Str. 4, Tel.458, Konstytucji 3 Maja 4
18. Quiatkowski, Johann ( Bürgergarten, Neuhof 96, Tel. 219, Wiejska 96
19. Rentel, Reinhold, Bahnhof, Tel. 288, Dworzec
20. Ruhnau, Eugen( Waldhaus), Medier Feld 74, Tel. 263, Zacisze Leśne
21. Schwart, Robert, Langgasse 10, Tel. 248, Powstańców W-wy 10
22.Seddig, Hermann,Fleischerstraße 16, Tel.239, Kajki 16
23 . Sobotzki, Ewald, Mackensenstr. 24, Tel. 265, Konstytucji 3 Maja 24
24. Spietz, Hugo, Baderstraße 1, Tel. 38025. Kasprowicza 1
25. Taube, A,.Inh.A.Schanding ( Ermländischer Hof), Anton Peter-Strasse 3, Tel.259 Warmiński Dwór, ul. Kościuszki 3
26. Thiel ,Alois Markt 8 ,Tel.242, Rynek 8
27. Wölfi ,Valentin ,Burgschenke Markt 13 , Tel.400 Zamkowa Gospoda , Rynek 13.


2001-2021 © Gazeta Olsztyńska, Wszelkie prawa zastrzeżone, GRUPA WM Sp. z o. o., 10-364 Olsztyn, ul. Tracka 5