Czwartek, 28 maja 2020. Imieniny Augustyna, Ingi, Jaromira

Wielkanoc od A do Z

2020-04-12 11:58:00 (ost. akt: 2020-04-10 11:26:57)
Bazylika Grobu Pańskiego w Jerozolimie

Bazylika Grobu Pańskiego w Jerozolimie

Autor zdjęcia: Pixabay

W naszym wielkanocnym alfabecie przyglądamy się zwyczajom i pojęciom związanym z wyjątkowym czasem, w którym wspomina się mękę, śmierć i, przede wszystkim, zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. To najważniejszy okres w roku liturgicznym.

A jak Alleluja
Alleluja, czyli „chwalmy Pana”. W języku hebrajskim „hallelu jah” oznaczało „wychwalajcie Jah”, a zatem stanowiło także wezwanie do modlitwy, której celem było uwielbienie Boga. Najbardziej uroczyście „alleluja” wybrzmiewa właśnie w Wielką Sobotę, w czasie wieczornej liturgii, podczas której oznajmia się światu, że Jezus zmartwychwstał.

B jak Baranek
Baranek, kojarzący się z łagodnością i pokorą, był przez wieki zwierzęciem składanym w ofierze. W symbolice wielkanocnej uosabia on Chrystusa, który poświęcił swoje życie za ludzkość. W polskiej tradycji baranek, jako nieodłączny element świąt, pojawia się od kilku wieków. Bardzo często wykonywany jest z marcepanu lub masła i dołączany do koszyka ze święconką.

D jak Dzwony
Choć na co dzień nieodzownie kojarzą się one z budynkami kościołów, milkną na czas od Wielkiego Czwartku aż do wieczora w Wielką Sobotę. W tym czasie nie używa się też innych instrumentów, czyli np. kościelnych organów. Na nowo rozbrzmiewają dopiero wówczas, gdy ksiądz oznajmi zmartwychwstanie Chrystusa.

F jak Fiolet
W tym kolorze szat liturgicznych występują księża przez cały okres wielkiego postu. Kiedy ten okres się kończy, kapłani prowadzą msze w złotych szatach.

G jak Grób Pański
Przez wieki przyzwyczailiśmy się do tradycji przygotowywania grobów Pańskich w kościołach. Pojawiają się one w świątyniach w Wielki Piątek i towarzyszą liturgiom Triduum Paschalnego. W wielu parafiach nadal podtrzymywany jest też zwyczaj ciągłej warty sprawowanej przy takim symbolicznym grobie. Zdarza się np., że pełnią ją parafianie albo strażacy. Tymczasem Bazylika Grobu Pańskiego, będąca celem wielu pielgrzymek, znajduje się w Jerozolimie. Powstała w miejscu, gdzie, według przekazów biblijnych, miało zostać w grocie złożone ciało Jezusa. Bazylika Grobu Świętego jest wspólną własnością różnych wyznań: katolików, Ormian i Greków. Cztery lata temu, po raz pierwszy od wielu stuleci, naukowcy otworzyli Grób Pański.

H jak Hałas
Robiły go drewniane kołatki, z którymi dawniej, bo teraz ten zwyczaj jest już coraz rzadziej praktykowany, biegali chłopcy w Wielki Piątek. Miał to być znak żałoby po śmierci Jezusa Chrystusa. Kołatki zastępują też ministranckie dzwonki w czasie, kiedy milczą dzwony i instrumenty.

J jak Jajko
Jajko jest symbolem życia, które się odradza, więc doskonale współgra ze zmartwychwstaniem Chrystusa. Jajka nie może więc zabraknąć ani w koszyku ze święconką, ani na stole podczas wielkanocnego śniadania. Od wieków praktykowany jest też zwyczaj ozdabiania jajek wielkanocnych.

K jak Koszyk ze święconką
W tradycyjnym koszyku z pokarmami przygotowanymi do poświęcenia w Wielką Sobotę znajdują się jajka, wędlina lub kiełbasa, chleb (kojarzący się m.in. z ciałem Chrystusa) i sól, która jest symbolem ochrony przed zepsuciem, a więc i przed grzechem. Zdarza się, że w koszyczku pojawia się też fragment wielkanocnego ciasta (najczęściej babki) albo cukrowy baranek. Choć obrzęd święcenia pokarmów sięga aż VIII wieku, w Polsce przyjął się dopiero w XIV stuleciu. Co ciekawe, na Warmii i Mazurach aż do 1945 roku nie był on praktykowany.

L jak Lany poniedziałek
Poniedziałek wielkanocny łączy się w naszej tradycji ze zwyczajem śmigusa-dyngusa, który ma swoje korzenie w ludowych zwyczajach słowiańskich, a który dopiero wtórnie został połączony z obchodami świąt wielkanocnych. Tego dnia polewamy się wodą. Słowianie wierzyli, że sprzyja to płodności, a chrześcijaństwo wolało nadać temu zwyczajowi sens metaforycznego oczyszczania się z grzechu.

O jak Ogrójec
Miejsce, w którym Jezus modlił się ostatniej nocy przed pojmaniem. Ewangeliści nazywają je Getsemani. Była to plantacja oliwek, stąd właśnie spolszczona nazwa: Ogród Oliwny. Aktualnie w Getsemani znajduje się kilka sanktuariów chrześcijańskich.

R jak Rezurekcja
Dawniej takie uroczyste nabożeństwo odprawiano o północy z soboty na niedzielę. Po jakimś czasie jednak na popularności zaczęła zyskiwać niedzielna msza poranna poprzedzona procesją wokół kościoła.

Ś jak Śniadanie
Tak jak Boże Narodzenie kojarzy się z rodzinną kolacją, tak nieodłącznym elementem Wielkanocy jest śniadanie, do którego zasiadamy w niedzielę rano. W wielu domach domownicy dzielą się jajkiem i składają sobie życzenia, a następnie zjadają, podzielone między siebie, poświęcone wcześniej pokarmy. W czasie śniadania na stole pojawiają się tradycyjne potrawy: jajka, barszcz lub żurek, chrzan, biała kiełbasa. Wśród słodkości dominują babki i mazurki.

U jak Ukrzyżowanie
Decyzję o ukrzyżowaniu Chrystusa wydał Poncjusz Piłat, ale wiele wskazuje na to, że zrobiło to wbrew własnym przekonaniom, stąd też wykonał symboliczny gest umycia rąk. Ukrzyżowanie Jezusa poprzedziła tzw. droga krzyżowa, bo Jezus został zmuszony do zaniesienia krzyża, na którym miał zawisnąć. W czasie swojego konania, Chrystus wypowiedział zaledwie siedem, odnotowanych przez ewangelistów, zdań. Wśród nich zarówno te najbardziej chyba przejmujące: „Eli, Eli, lama sabachthani?” („Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił?”) oraz „Dokonało się”.

W jak Wieczernik
To tam Jezus zgromadził swoich uczniów w wieczór przed swoim pojmaniem. Z przekazów ewangelicznych wynika, że jeszcze przed wspólną kolacją, Chrystus umył stopy swoim uczniom, prezentując im tym samym wzór pokory i służby. Wieczernik był też miejscem, w którym Jezus ustanowił dwa nowe sakramenty: kapłaństwa i Eucharystii. Wieczernik tradycyjnie utożsamiany jest z przestrzenią sanktuarium zlokalizowanego na Syjonie, ale z ustaleń naukowców wynika, że budynek pochodzi raczej z czasów średniowiecza.

Z jak Zmartwychwstanie
To ono stanowi najważniejszy sens Wielkanocy, w czasie której wspomina się przecież najważniejsze prawdy wiary: mękę, śmierć i właśnie zmartwychwstanie Jezusa. To wypełnienie obietnic znanych jeszcze z zapisów Starego Testamentu. Jak czytamy w liście do Koryntian, „Jeśli Chrystus nie zmartwychwstał, daremne jest nasze nauczanie, próżna jest także wasza wiara”.

Daria Bruszewska-Przytuła

Czytaj e-wydanie


Gazeta Olsztyńska zawsze pod ręką w Twoim smartfonie, tablecie i komputerze. Codzienne e-wydanie Gazety Olsztyńskiej, a w czwartek i piątek z tygodnikiem lokalnym tylko 2,46 zł.

Kliknij w załączony PDF lub wejdź na stronę >>>kupgazete.pl


W świątecznym (10-13 kwietnia) wydaniu m.in.

Tarcza antykryzysowa zacznie działać
Prezydent Andrzej Duda podpisał pakiet rozwiązań dla przedsiębiorców i pracowników w związku z czekającym gospodarkę kryzysem wywołanym epidemią koronawirusa. Wcześniej Sejm uchwalił zmiany w ustawach. Posłowie przyjęli 32 poprawki z 81 uchwalonych przez Senat w ustawie o wsparciu przedsiębiorców i pracowników.

Wielkanoc od A do Z
W naszym wielkanocnym alfabecie przyglądamy się zwyczajom i pojęciom związanym z wyjątkowym czasem, w którym wspomina się mękę, śmierć i, przede wszystkim, zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. To najważniejszy okres w roku liturgicznym.

Ewa i Przemek Kazimierczakowie z dziećmiFotografie z czasów kwarantanny
Na co dzień Magdalena Sulwińska z Olsztyna uwiecznia chwile szczęścia w wyjątkowych momentach życia ludzi, bo specjalizuje się m.in. w fotografii ślubnej. Teraz odwiedza z aparatem tych, którzy radzą sobie z codziennością w czasach społecznej kwarantanny.

Polub nas na Facebooku:

Zobacz także

Komentarze (5) pokaż wszystkie komentarze w serwisie

Dodaj komentarz Odśwież

Zacznij od: najciekawszych najstarszych najnowszych

Dodawaj komentarze jako zarejestrowany użytkownik - zaloguj się lub wejdź przez FB

  1. starszy pan #2906317 | 83.31.*.* 15 kwi 2020 06:37

    Epidemia , susza , klęska za klęską , a on nam tu jakieś bajeczki o świętym Łukaszu wciska . Cenzura i zakłamanie . Ludzka głupota doprowadziła do tragedii . Brak wody , susza , nic nie rośnie , wirus dziesiątkuje ludzi . Rząd z prezydentem i Kaczyńskim na czele , zakazy tworzą i sami je łamią , prawdę cenzorują i tępią wszelkimi sposobami .Jeszcze do tego kościół katolicki twierdzi że wirus to kara boska za grzechy , TRAGEDIA . Jak z tym żyć ????

    ! - + odpowiedz na ten komentarz

  2. JaCieKręcę #2905490 | 88.156.*.* 13 kwi 2020 13:10

    Ewangelia wg Łukasza rozdział 24 werset 7. Powstanie bowiem naród przeciw narodowi i królestwo przeciw królestwu. Będzie głód i zaraza, a miejscami trzęsienia ziemi. Mimo rozwoju medycyny na skutek chorób zakaźnych rokrocznie umiera miliony ludzi. Łatwość odbywania podróży międzynarodowych i postępująca urbanizacja zwiększają prawdopodobieństwo wybuchów epidemii i pandemii. O obecnej pandemii wiedziano już w 2005 roku!!!!! Dlaczego do tej pory NICZEGO nie zrobiono? Napiszę później. Szacuje się, że w XX wieku ospa wietrzna zabiła od 300 do 500 milionów ludzi. Worldwatch Institute informuje, że w ciągu ostatnich trzech dekad „pojawiło się nowe zagrożenie — ponad 30 nieznanych wcześniej chorób, takich jak wirus Ebola, HIV, hantawirusy czy SARS”. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ostrzega przed inwazją drobnoustrojów lekoopornych: „Świat wkracza w erę poantybiotykową; wkrótce przeciw wielu powszechnym infekcjom nie będzie już lekarstwa — znów będą bezkarnie zabijać”. Najnowsze dane pandemii koronawirusa Na dzień 12 kwietnia 2020 zanotowano na świecie 1 mln 859 tys. zachorowań, w tym niemal 115 tys. ze skutkiem śmiertelnym. A przecież pandemia trwa dopiero 4 miesiąc!!!!! Ewangelista Mateusz zanotował takie słowa w rozdziale 24 a wersecie 6 (...)Uważajcie, żeby się nie przestraszyć, bo te rzeczy muszą nastąpić. Ale nie oznacza to jeszcze końca. Powiedział Jezus żeby się NIE przerażać, bo to MUSI nastąpić. Czy to nie ciekawe? Co zatem czeka ludzkość????

    Ocena komentarza: poniżej poziomu (-1) ! - + odpowiedz na ten komentarz

  3. starszy pan #2905308 | 83.31.*.* 13 kwi 2020 04:51

    gorzej niż za stalina , cenzura obłudnego kościoła .

    Ocena komentarza: warty uwagi (2) ! - + odpowiedz na ten komentarz

  4. starszy pan #2905307 | 83.31.*.* 13 kwi 2020 04:37

    Ziemia jest okrągła, a na wiosnę kwitnie i pachnie cały świat .

    Ocena komentarza: warty uwagi (1) ! - + odpowiedz na ten komentarz

  5. JaCieKręcę #2905104 | 88.156.*.* 12 kwi 2020 20:04

    99% tych ceremoniałów zapożyczona z pogańskich tradycji, niestety. Kłania się tutaj historia katolicyzmu i prawosławia. Biblia niestety NIC o tych tzw sakramentach NIE WSPOMINA. Polecam na dzisiaj wersety z Biblii Tysiąclecia (wydawnictwo katolickie) zapisane w Dziejach Apostolskich przez apostoła Pawła w rozdziale 17, wersety od 24 do 29. (24) Bóg, który stworzył świat i wszystko na nim, On, który jest Panem nieba i ziemi, nie mieszka w świątyniach zbudowanych ręką ludzką (25) i nie odbiera posługi z rąk ludzkich, jak gdyby czegoś potrzebował, bo sam daje wszystkim życie i oddech, i wszystko. (26) On z jednego /człowieka/ wyprowadził cały rodzaj ludzki, aby zamieszkiwał całą powierzchnię ziemi. Określił właściwie czasy i granice ich zamieszkania, (27) aby szukali Boga, czy nie znajdą Go niejako po omacku. Bo w rzeczywistości jest On niedaleko od każdego z nas. (28) Bo w nim żyjemy, poruszamy się i jesteśmy, jak też powiedzieli niektórzy z waszych poetów: Jesteśmy bowiem z Jego rodu. (29) Będąc więc z rodu Bożego, nie powinniśmy sądzić, że Bóstwo jest podobne do złota albo do srebra, albo do kamienia, wytworu rąk i myśli człowieka.

    Ocena komentarza: warty uwagi (3) ! - + odpowiedz na ten komentarz